Ngày 29/10/2026, đoàn công tác của Viện Nghiên cứu Chăn nuôi Quốc tế (ILRI), Viện Sức khỏe Môi trường và Phát triển bền vững (IEHSD) và Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên (TUAF) đã có chuyến tiền trạm tại tỉnh Thái Nguyên, khởi động Phi dự án "Hợp tác nghiên cứu và vận hành cơ sở thực địa Một Sức khỏe tại Việt Nam" (Vietnam One Health Lab). Qua một ngày làm việc với các sở, ngành cấp tỉnh và hai địa phương, các bên đã thống nhất chọn phường Gia Sàng và xã Tân Khánh làm địa bàn xây dựng cơ sở thực địa Một Sức khỏe.
Buổi sáng tại TUAF: tham vấn cấp tỉnh
Tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, TS. Phạm Đức Phúc (Viện trưởng IEHSD) giới thiệu tổng quan phi dự án, lý do chọn Thái Nguyên và phân tích SWOT. Thái Nguyên được lựa chọn vì mật độ chăn nuôi lớn, có nhiều lò mổ và chợ nhỏ lẻ, đồng thời có TUAF là điểm tựa về đào tạo và nguồn nhân lực. Qua phân tích SWOT quy chế phối hợp liên ngành hiện có, nhóm dự án nhận thấy cơ chế này mới dừng ở mức phối hợp song phương giữa y tế và thú y, cần mở rộng thêm các lĩnh vực môi trường, kiểm lâm, an toàn thực phẩm và kháng thuốc kháng sinh.
Cuộc họp tham vấn cấp tỉnh tại TUAF
Cuộc họp có đại diện ILRI, IEHSD, TUAF, Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC), Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản, Chi cục Kiểm lâm cùng các đơn vị chuyên môn. Một số ý kiến đáng chú ý: CDC tỉnh góp ý hai địa bàn được đề xuất không trùng với 6 xã mà dự án EPIC đang hỗ trợ, nên giúp mở rộng số xã được hưởng lợi. Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản chia sẻ khó khăn khi nhiều xã chưa có cán bộ thú y chuyên trách, kiểm soát giết mổ vẫn do cấp tỉnh thực hiện. Chi cục Kiểm lâm nêu khoảng trống phối hợp trong quản lý cơ sở nuôi động vật hoang dã; một số loài nuôi có thể mang mầm bệnh dù quy mô nhỏ.
Kết luận cuộc họp, các bên thống nhất: (1) các hoạt động được triển khai cần có căn cứ pháp lý rõ ràng, các cơ quan sớm gửi văn bản pháp lý mới nhất làm căn cứ xây dựng dự thảo SOP; (2) có thể phối hợp tổ chức chung để tối ưu hóa các hoạt động đào tạo, truyền thông, kinh phí quyết toán riêng theo từng ngành; (3) thống nhất chọn hai xã/phường Gia Sàng và Tân Khánh khảo sát ý kiên và rà soát xây dựng cơ sở thực địa.
Buổi chiều tại phường Gia Sàng và xã Tân Khánh
Tại các cuộc họp với ban lãnh đạo các xã/phường, đại diện IEHSD, TUAF và ILRI giới thiệu dự án và hỏi ý kiến xã/phường về việc tiếp nhận dự án. Ban dự án trình bày tầm quan trọng của việc phối hợp liên ngành theo hướng tiếp cận một sức khỏe, đồng thời nhấn mạnh việc dự án không làm tăng thêm gánh nặng cho cán bộ địa phương.
Đại diện phường Gia Sàng cho biết phường có 35 tổ dân phố, 13.669 hộ dân, trong đó khoảng 3.350 hộ chăn nuôi và 8 trang trại quy mô vừa và nhỏ. Tổng đàn khoảng 213.300 con: trâu, bò 2.100; lợn 7.500; gia cầm khoảng 200.000; chó, mèo 3.700. Phường hiện chưa ghi nhận dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên động vật, tỷ lệ tiêm phòng đạt trên 80%. Tuy nhiên lực lượng thú y cơ sở còn mỏng, chỉ có 3 cộng tác viên thú y.
Làm việc tại Gia Sàng, trái: ảnh hội trường, phải: Ông Nguyễn Minh Chiến – PCT UBND Phường Gia Sàng trình bày tình hình chăn nuôi tại phường.
Tại cuộc họp ở phường Gia Sàng, lãnh đạo phường bày tỏ ủng hộ và hy vọng không làm tăng gánh nặng công việc cho cán bộ đang quá tải; đồng thời bảo đảm đầy đủ cơ sở pháp lý, thủ tục.
Đại diện xã Tân Khánh cho biết xã đứng thứ hai toàn tỉnh về tổng đàn và sản lượng vật nuôi: gà 1,3 triệu con, trâu bò trên 7.000 con, chó khoảng 6.000 con, lợn 63.000 con. Năm 2026, xã bố trí kinh phí tiêm phòng, các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm bắt buộc đạt 90–100% kế hoạch; 9 tháng đầu năm không có dịch bệnh nguy hiểm trên gia súc, gia cầm.
Làm việc tại Tân Khánh
Tại cuộc họp ở xã Tân Khánh, đại diện xã trình bày điểm nghẽn rõ nhất là tiêm phòng dại cho chó: đầu năm 2026 mới triển khai 2.500 liều trên khoảng 6.000 con chó, nguyên nhân là kinh phí hạn hẹp chứ không phải thiếu nhận thức; nếu có thêm nguồn lực. Bệnh dại cũng là ví dụ điển hình cho phối hợp liên ngành: y tế lo phần người (truyền thông, vắc-xin, huyết thanh), thú y lo phần chó, mèo.
Lãnh đạo ở cả phường Gia Sàng và xã Tân Khánh đều đồng ý cần tăng cường phối hợp liên ngành, hiểu rõ lợi ích của việc đầu tư phòng dịch thay vì dập dịch khi bệnh đã bùng phát. Cả hai phường/xã Gia Sàng và Tân Khánh tiếp nhận phi dự án làm cơ sở thực địa và sẽ cử cán bộ đầu mối phối hợp.